ÖNSÖZ
Bir dilin sözvarlığı o toplumun dünyaya bakışını, değer yargılarını, bilimde, sanatta aldığı yolu, gelenek ve göreneklerini yansıtır. Bu nedenle çağdaş bir sözlük, dilin bütün metinlerini kapsayan veritabanına dayanmalıdır. Atatürk’ün kurduğu Türk Dil Kurumu’nda (1932-1983 arasında) bu amaçla önemli adımlar atılmıştır. Çünkü 1940’lara değin kapağında “Türkçe Sözlük” yazan ve Türkçenin sözvarlığını içeren derli toplu bir yapıt yoktu. 1932’de Atatürk’ün öncülüğünde başlayan Dil Devrimi ile Türkiye Türkçesinin sözvarlığını oluşturmak için halk ağzındaki sözcükler derlenmiş, eski kaynaklar taranmıştır. 1935’te Atatürk’ün yönlendirmesiyle ve büyük bir kurulca hazırlanan “Cep Kılavuzları” Türkiye Türkçesinin bütün sözvarlığını kapsayacak bir başka büyük adımdır; Türkçenin sözcük yapma yolları işletilerek yabancı sözcüklere Türkçe karşılık bulunmuş, Türkçede olmayan kavramlar için yepyeni sözcükler türetilmiş, Türkçe Sözlük’ün ortaya çıkması için büyük çaba harcanmıştır. O dönemden bugüne bütün bu çalışmalara onlarca dil uzmanı, dilsever katılmıştır. Hepsinin ortak ülküsü Dil Devriminin ışığında, Türkiye Türkçesini bilim ve sanat dili olarak geliştirmektir. Bu açıdan baktığımızda elinizdeki yapıt, Türkiye’de yayımlanan sözlüklerin pek çoğuna kaynak olmuş, Türkçeyi oya gibi işleyen yazarların da başucu yapıtı olmayı sürdürmüştür; sürdürecektir. Bugün çokları Türkçenin yeniden yabancı dillerin boyunduruğu altına girme tehlikesiyle yüz yüze kaldığını düşünüp kaygılanmaktadır. Bu kaygıyı taşıyanlar bir ölçüde haklıdır; çünkü Dil Devrimiyle kazanılan binlerce sözcük ve terim zaman zaman tepki almış, yasaklanmış, devrim tartışmaları amaçlı olarak tek tek sözcüklere indirgendiği, devrime başka anlam ve amaçlar yüklendiği için, Dil Devriminin coşkusu belli bir dönemden sonra eğitim kurumlarımızda yaşanmaz olmuş, genç kuşakların Türkçeye güveni sarsılmaya, dil bilinci yaralanmaya başlamıştır. Bu sözlük üzerinde çalışırken bir kez daha gördük ki yabancı sözcükler akıl almaz bir hızla dilimize yerleşiyor. Bu nedenle yazarlarla bilimciler “Türkçesi varken…” yabancı sözcüklere yaslanmamalı, Türkçenin sözcük yapma yolları işletilerek tıpkı 1930’larda olduğu gibi, aynı coşkuyla yeni sözcükler türetilmeli, bir başka deyişle dilseverler Dil Devriminin coşkusunu diriltmelidir. Türkiye’nin yazarları, her alandaki bilimcileri de çağımızın bilimde, uygulayımda ve sanatta ortaya çıkan kavram patlamasına ayak uydurmak zorundadır. Türkiye Türkçesinin yeni kavramlar yaratacak gücü ve olanakları vardır. Yeter ki ulusal kimliğimiz olan dile bu bilinçle sahip çıkalım. Atatürk’ün istediği gibi Türkçeyi bilinçle işleyelim. Elinizdeki sözlük bu duygularla hazırlandı. Yapıtın ilk baskısı, dilin dolanımı içinde yer alan tüm sözcükler düşünülerek elden geçirildi. Birçok yeni sözcük, söz öbeği ve terim eklendi; kullanımdan düşen sözcük, söz öbeği ve terimler çıkarıldı. Amacı, Atatürk’ün kurduğu Türk Dil Kurumu’nun amacıyla özdeş olan, Dil Devrimini başlatan Atatürk’ün güveni ve coşkusuyla Türkçeye yaklaşan Dil Derneği, tüm aydınlanmacı yazarların, bilimcilerin desteği ve üyelerinden aldığı güçle TÜRKÇE SÖZLÜK’ün yeni baskısını hazırladı. Bu sözlük gönüllü birlikteliğin, Dil Devrimine inancın görkemli bir ürünüdür. Hep birlikte önemli bir görevi yerine getirmenin kıvancı içindeyiz.
DİL DERNEĞİ
http://www.dildernegi.org.tr/TR/BelgeGoster.aspx?F6E10F8892433CFFAAF6AA849816B2EF2A2F4FC65EC79C8F
